|
تعليم و
تربيت درمتون كهن پارسي
"
اخلاق ناصري" تأليف خواجه نصير الدين طوسي
سيد
حسن آذركار
كتاب "اخلاق ناصري" تأليف يكي از بزرگترين دانشمندان عالم اسلامي خواجه
نصير الدين طوسي (672-597 هجري قمري) است. خواجه در انواع علوم عقلي و نقلي
بويژه حكمت و كلام اسلامي و رياضي يگانة عصر خويش بود و در سرتاسر بلاد
اسلامي به فضل و دانش و فهم و كياست شهرتي بسزا داشت. به لقب "استاد البشر"
و "عقل حادي عشر" ستوده مي شد. در زماني كه صيت اشتهارخواجه اندك اندك
عالمگير مي شد در خراسان كه زادگاه و مهد پرورش وي بود سلاطين و حكام
اسماعيليه نفوذ و قدرتي بي اندازه داشتند يكي از اعيان و بزرگان اين طائفه،
رئيس و محتشم قهستان، ناصرالدين ابوالفتح مردي كريم وفاضل و دانش پرور و
فضل دوست بود و چون غالبا با علما و فضلا مجالست مي كرد و مقدم اين طائفه
را گرامي مي داشت، ارباب علم و دانش به دربار وي تقرب مي جستند. خواجه نصير
الدين نيز در زمره همين دانشمندان به خدمت اين حاكم اسماعيلي پيوست و در
دستگاه وي مقامي ارجمند يافت و مدتي در قهستان با نهايت عزت و احترام زيست
و كتاب اخلاق ناصري را به امر همين سلطان تأليف نمود. مأخذ عمده در اين
تأليف كتاب "طهاره الاعراق في تهذيب الاخلاق" از ابوعلي مسكويه (متوفي 421
هجري قمري) است و خواجه تمام كتا ب "الطهاره"را از عربي به فارسي نقل كرده
و با پس و پيش كردن مطالب در اخلاق ناصري جاي داده است و چون قسمت حكمت
عملي اين اثر را ناقص دانسته، از آثار ديگر حكما چون ابن سينا و فارابي نيز
دراين تأليف استفاده كرده است
.
در اينجا بيانات مرحوم استاد همائي را درباره اين كتاب آورده و سپس به نقل
گزيده اي از مطالب اين كتاب در خصوص تعليم و تربيت فرزندان مي پردازيم
.
"كتاب
اخلاق ناصري پرمايه ترين كتب فارسي است كه درعلم اخلاق و حكمت عملي نوشته
شده و رئوس مسائل و مطالب اين علم را كه حكماي بزرگ درباره هر سه قسمت
تهذيب اخلاق و تدبير منزل و سياست درتاليفات خويش نوشته اند، خواجه در اين
كتاب جمع كرده و در قسمت مبادي اين كتاب هم آنچه از مسائل فلسفه شرق براي
فهم مطالب لازم بوده با بهترين اسلوب و نيكوترين طرزي نگاشته و الحق شايسته
و سزاوار است كه تمام اين كتاب بي كم و كاست در رديف مهمترين كتب درسي
دانشجويان قرار گيرد."
"منتخب
اخلاق ناصري" ،تصحيح استاد علامه جلال الدين همائي، چاپ چهارم، موسسه نشر
هما، تهران 1370، مقدمه مصحح ص4.
گزيده اي از كتاب اخلاق ناصري نوشته خواجه نصير
الدين طوسي>>>
استفاده از
مطالب با ذکر منبع بلامانع است .
|
